Pagina wordt geladen

De Stad van de Toekomst Besturen

"Denkend aan Nederland, zien we een stuwmeer aan innovatie, ternauwernood bijeengehouden door een staketsel van aan elkaar gebreide regelgeving. De status quo is die van disruptie, chaos en onzekerheid. Er schiet steeds meer los en de vraag is welke weg die energie zoekt. Het stroomt wel degelijk in Nederland. Het stroomt alleen nog niet door. De tijdgeest staat in het teken van de kleine verbetering versus het grote systeem "

Trendrede 2014

Disruptie. Het modewoord van 2015. Voorheen spraken we over transitie. Nu spreken we al over de overtreffende trap ervan. Hoe gaan we om met de ontwikkelingen die ons uitdagen. Spelen we er actief op in, verbieden we het of laten we het vooralsnog ongemoeid om te bezien of het echt wel wat wordt.

Innovatie is naast economische groei en leefbaarheid de doelstelling van Agenda Stad. Bij innovatie hoort niet bang zijn om nieuwe paden te betreden en te exploreren. Dit magazine beschrijft de uitdagingen en laat bestuurders aan het woord die delen hoe zij er mee omgaan. Te vaak treden we als beleidsmakers de nieuwe ontwikkelingen tegemoet met de bestaande instituties als referentiekader en de gegeven marktordening als norm. Misschien is systeemelastiek wat meer op z’n plaats: binnen, tussen en naast bestaande structuren ruimte creëren zodat innovatie gedijt.

Het Magazine is samengesteld op basis van documenten, nieuwsberichten en interviews met mensen die allen op hun eigen manier betrokken zijn bij de toekomst van de stad. De redactie lag in handen van Tom Kniesmeijer, initiator van de jaarlijkse TrendRede. Vijf trends die het stedelijk leven beïnvloeden worden benoemd en initiatiefrijke stadsbestuurders vertellen hoe zij omgaan met die ontwikkelingen; hoe geven zij vorm aan toekomstbestendig stedelijk beleid?

Namens Agenda Stad besluit ik met een oproep tot kennisbundeling en samenwerking, omdat we alleen met vereende kracht onze steden die plek kunnen geven die ze verdienen, in de top van de wereld.

Ik wens u veel inspiratie en leesplezier.

Mark Frequin
Directeur-generaal Wonen en Bouwen
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

De rode draad.

Als we kiezen voor kansen en we willen dat onze steden tot de top van de wereld behoren, hoe gaan we dan om met innovatieve ontwikkelingen, ook in regelgeving? Voor Agenda Stad is innovatie een van de drie hoofdthema’s. Dit Magazine beschrijft vijf trends. Daaronder liggen drie grote ontwikkelingslijnen, die de Stad van de Toekomst vorm geven.

Een Derde Individuele Revolutie?

Bestuurders zijn gewend om te denken in gemiddelden en doelgroepen. Maar mensen vinden zichzelf steeds minder gemiddeld. Hun probleem ligt nèt even anders dan dat van de buurman en dus gelden bestaande regels in hun geval juist niet. De Derde Individuele Revolutie (vrij naar Wolfpack’s gelijknamige essay) houdt in dat de burger zichzelf als startpunt neemt. En men verwacht dat de stedelijke omgeving daarin mee gaat. De maatschappij komt dan ook in beweging door een optelsom van talloze individuele initiatieven die waar nodig hun krachten bundelen om gezamenlijk een vuist te maken. Zie daar de uitdaging voor iedere stadsbestuurder. Het individu is de nieuwe maatstaf voor beleid. Gemeentelijk ombudsman Arre Zuurmond liet in zijn jaarbeschouwing over 2014 zien dat gemeenten nog moeite hebben om het gevraagde maatwerk te leveren.

Een Betekenis-Wissel

De kloof tussen de systeemwereld (regels, procedures) en de leefwereld van maatschappelijke initiatieven en zakelijke startups (menselijke maat, improvisatie) groeit. Ondernemende ambtenaren, maatschappelijke ondernemers, beleidsmakende burgers: hybride vormen en snel wisselende betekenissen die dwars door systemen breken zijn de standaard geworden. Een klant kan eigenaar zijn, afval kan grondstof worden, een huurwoning kan hotel spelen. De toekomst draait niet om institutionele rollen en posities, maar om competenties en drijfveren, en bovenal het verbinden van individuele betekenisdragers en het over de randen van de eigen verantwoordelijkheid heen durven kijken.

Het Nieuwe Verbinden

Er ontwikkelen zich allerlei nieuwe dwarsverbindingen. Niet top-down, niet per se bottom-up, maar horizontaal, op basis van een betekenisvolle drijfveer of een welbegrepen gezamenlijk belang. Op basis van vertrouwen: samen doen en samen leren vanuit een inhoudelijke verbinding. De stad vormt de draaischijf voor het verbinden van data, wensen en goederenstromen. De toekomst is aan een participerende overheid, die vanuit publieke doelen en authentiek leiderschap aansluiting zoekt bij (al dan niet startende) ondernemers en maatschappelijke initiatieven. Het gaat erom dat bestuurders ruimte bieden, arena’s bouwen waarin gemeenten, corporaties, bedrijven, burgers, kunstenaars en professionals met andere betrokken partijen tot gesprek komen, op zoek naar het gedeelde handelingsperspectief: het leven in de stad leuker, duurzamer en socialer maken.


Individuele acties en kleinschalige initiatieven, die op een verfrissende manier naar de realiteit kijken, zich op een dwarse manier verbinden en dicht op de mens zitten, dat is de rode draad die door alle ontwikkelingen loopt. Stedelijk beleid moet meer dan ooit aansluiten bij de intrinsieke motivatie en betekenis, de zelforganisatie en het zelfsturende vermogen van de actieve stedelijke ondernemer of burger.


De trends:

  • De DataVersnelling lezen >

  • De CirkelBeweging lezen >

  • De DeelVermenigvuldiging lezen >

  • De MakersMentaliteit lezen >

  • De DwarsVerbinders lezen >

  • Volgend onderwerp:

    DataVersnelling